Revoliucija na rynku praci: blaha bez robitnykiv, robitnyky bez blah

Cyfrova revoliucija je pryčynoju radykaľnyx zmin na rynku praci jak v bahatyx, tak i v bidnyx krajinax svitu.

Texnologičnu revoliuciju najkrašče ociniuvaty z vidstani. Velyki vynaxody XIX st. – vid elektryčnoji energiji do dvyhuna vnutrišnioho zhorannia – zminyly umovy liudśkoho isnuvannia. Odnak dlia robitnykiv, jaki žyly na ciomu zlami, dosvid industríalizaciji buv žorstokyj: spovnenyj važkoji, vysnažlyvoji roboty u perenaselenyx, oxoplenyx xvorobamy mistax.

Sučasna cyfrova revoliucija – jaku vyrizniajuť občysliuvaľna potužnisť kompjuteriv, jix vzajemozvjazanisť i dostupnisť informaciji – prynesla iPhone ta Internet, a ne perenaseleni bahatokvartyrni budynky i xoleru. Ale, jak pojasniuje naš specíaľnyj zvit, vona pidtočuje i rozdiliaje rynok praci v nebačenomu vže ponad stolittia masštabi. Masa materíaľnyx blah stvoriujeťsia bez zadijannia bahatiox pracivnykiv; i dlia vsix, za vyniatkom nečyslennoji elity, robota biľše ne garantuje zrostannia prybutkiv.

Kompjutery možuť robyty vašu robotu i jisty vaš obid

Narazi cej zlam najbiľše vidčuly pracivnyky nyźkoji ta serednioji kvalifikaciji v bahatyx krajinax. Prybutky vysokoosvičenyx – navyčky jakyx dopovniujuť kompjutery – značno zrosly, v toj čas jak platnia inšyx z porivniano nyźkoju kvalifikacijeju skorotylasia. U polovyni usix krajin-členiv Organizaciji ekonomičnoho spivrobitnyctva ta rozvytku reaľna medíanna zarplata z 2000 r. ne pidvyščujeťsia. Krajiny, de trudova zajniatisť naselennia zrostaje v naležnomu tempi – jak ot Nimeččyna čy Velyka Brytanija, – znaxodiaťsia v čysli tyx, de platniu najbiľše urizajuť.

V nastupni roky destabilizaciju vidčuvatymuť vse biľše liudej u biľšij kiľkosti misć, i staneťsia ce čerez try pryčyny. Po-perše, pidvyščennia štučnoho intelektu označatyme, ščo robota bahatiox pracivnykiv opynyťsia pid zahrozoju. Cej efekt vidčujuť i ti, xto znaxodyťsia na vyščyx ščabliax kvalifikacijnoji drabyny, jak ot audytory, renthenology i riznoho rodu doslidnyky, jaki počnuť konkuruvaty z mašynamy. Texnologiji daduť možlyvisť dejakym likariam čy vykladačam staty biľš produktyvnymy, inši stanuť bezrobitnymy.

Po-druhe, stvorennia materíaľnyx blah u cyfrovu eru do cioho času stvorylo nevelyku zajniatisť. Pidpryjemci možuť peretvoryty svoji ideji na firmy z kolosaľnoju vartistiu investycijnoho portfelia i majže vidsutnim štatom. Kompaniju Oculus VR, rozrobnyka šolomiv virtuaľnoji reaľnosti, v jakij praciujuť 75 pracivnykiv, na počatku cioho roku kupyv Facebook za 2 mlrd. dol. Taki giganty sučasnoji ekonomiky jak Google ta Facebook, štat kožnoho z jakyx skladaje menš niž 50 tys. pracivnykiv, je nevelykymy oskolkamy promyslovyx mastodontiv XX st.

Po-tretie, ci zminy teper je očevydnymy v krajinax z perexidnoju ekonomikoju. Foxconn, dovholitnij symvol vyrobnyčoji ekonomiky Kytaju, v jakyjś moment vziav na robotu 1,5 tys. pracivnykiv dlia zbyrannia elektroniky dlia zaxidnyx rynkiv. Teper, koly vartisť robočoji syly zrosla, a avtomatyzovanoho serijnoho vyrobnyctva znyzylaś, Foxconn zaminiaje robitnykiv robotamy. Majbutnie Kytaju – ce ne konvejerna linija, a radše Alibaba: kompanija elektronnoji torhivli z 20 tys. pracivnykiv, jaka neščodavno čudovo debiutuvala na Ńju-Jorkśkij fondovij birži

Cyfrova transformacija, sxože, rujnuje tradycijnyj dlia bidnyx krajin metod, jakyj dozvoliaje nadolužyty zrostannia. Peremiščuvaty maloosvičeni narodni masy z poliv na fabryky staje vse važče. Napryklad, v Indiji, de naslidujuť šliax rozvytku Kytaju, potribni buly b kvalifikovani inženery ta menedžery, aby pobuduvaty fabryky, jaki daduť robotu miľjonam fabryčnyx robitnykiv. Ta zavdiaky texnologičnym zminam jiji osvičena elita zarobliaje nyni vysoki zarplaty, prodajučy inozemciam IT-posluhy. Cyfrova revoliucija zrobyla industríaľnu ekonomično nevyhidnoju.

Podolannia protyrič

Use ce až nijak ne označaje, ščo cyfrova revoliucija je zlom dlia liudstva. Zovsim ni. Naše vydannia tverdo viryť, ščo texnologija jak pravylo je rušijem progresu. IT-texnologiji zminyly na krašče žyttia miľjardiv liudej, často u sposib, jakyj ne vidobražajeťsia standartnym pokaznykom doxodiv. Zasoby zvjazku, znannia ta rozvahy staly malo ščo ne bezkoštovnymy. Malo xto z pracivnykiv xotiv by povernutysia u svit bez Internetu, smartfoniv čy Facebook, naviť jakščo pry ciomu platnia zroste. Texnologiji takož proponujuť novi šliaxy zarobliaty na prožytok. Etsy, onlajnova torhiveľna ploščadka dlia narodnyx xudožnix promysliv, dozvoliaje liudiam, jaki majuť xobi, prodavaty svoji vyroby po cilomu svitovi. Uber, kompanija, jaka rujnuje taksi-biznes, dozvoliaje desiatkam tysiač vodijiv praciuvaty tak, jak vony bažajuť, i koly vony bažajuť.

Odnak pohlyblennia rozryvu miž kvalifikovanoju elitoju i zvyčajnymy robitnykamy vyklykaje zanepokojennia. Nevdovolenyj elektorat, zarplatnia jakoho ne zrostaje, šukatyme ofirnoho capa: svidčenniam cioho je zrostannia ksenofobiji ta protekcíonizmu v bahatyx krajinax svitu. U bidnyx krajinax rozbyti nadiji ta masa častkovo bezrobitnyx liudej nemynuče pryzveduť do ekstremizmu i masovyx bezladiv. Čerez ce uriady na vsij zemnij kuli nadzvyčajno zacikavleni u tomu, aby pospryjaty usunenniu pereškod, jaki stojať na šliaxu robitnykiv do materíaľnyx blah.

Vidpoviď poliahaje ne v deržavnomu reguliuvanni čy zbiľšenni deržavnoho aparatu. Vysoka minimaľna zarplatnia lyše pryskoryť zaminu robitnykiv mašynamy. Konfiskacijne opodatkuvannia strymaje pidpryjemciv i vidstrašyť vysokokvalifikovanyx pracivnykiv, vid jakyx zaležyť ekonomične procvitannia v cyfrovu epoxu. Najkrašče ščo možuť zrobyty uriady – ce pidvyščyty produktyvnisť ta pracezdatnisť robitnykiv nyźkoji kvalifikaciji.

Ce označaje pozbutysia idíotśkyx pravyl, jaki destymuliujuť pryjom na robotu — taki jak, napryklad, garantiji, utrudniujuči zviľnennia tyx, xto pohano praciuje. Ce označaje polipšyty žytlovu polityku i biľše investuvaty u transport, aby dopomohty liudiam praciuvaty u produkujučyx mistax — takyx jak London čy Mumbaji. Ce označaje reorganizuvaty osvitu. Ne kožen robitnyk može čy povynen otrymaty učenyj stupiń vyšče bakalavra, ale zanadto bahato liudej u bidnyx krajinax use šče ne vmijuť čytaty i zanadto bahatiom u bahatyx krajinax ne vdajeťsia zakinčyty seredniu školu. V majbutniomu osvita povynna isnuvaty ne lyše dlia molodyx: dorosli liudy povynni buduť use žyttia včytysia, jakščo jim potribno bude pospivaty za texnologičnymy zminamy.

Naviť jakščo uriady možuť pomjakšyty problemy, vyrišyty jix vony ne zdatni. Texnologiji rozvyvatymuťsia i rujnuvatymuť biľše robočyx misć, biľša kiľkisť robitnykiv praciuvatyme za menšu platniu. Skromni zarobitky pokolinnia, jake obihnaly texnologiji, povynni dopovniuvatysia podatkovymy znyžkamy čy subsydijamy, jaki stymuliujuť zajniatisť. Ce zovsim ne označaje, ščo slid nakladaty vysoki podatky na finansovo blahopolučnyx, odnak ce označaje, ščo slid lataty biudžetni diry i urizaty dotaciji, jaki prynosiať jim vyhodu.

U XIX st. v uriadiv pišlo majže sto rokiv na te, aby investuvaty v osvitu, jaka dozvolyla robitnykam otrymaty vyhodu vid industríaľnoji revoliuciji. Cyfrova revoliucija vymahaje podibnoji smilyvoji, ale švydšoji vidpovidi.

OBHOVORENNIA