Choho chekaty vid «bac’ky-5.0»

000-lukashenko

Te, scho na cherhovyx prezydentsʼkyx vyborax u Bilorusi 11 zhovtnia peremozhe Oleksandr Lukashenko, ni v koho ne vyklykalo sumniviv sche zadovho pered samym aktom narodnoho volevyjavlennia.

000-lukashenko

U ponedilok zi samoho rannia v Minsʼku vidbulasia pres-konferencija holovy Centrvyborchkomu respubliky Lidiji Jermoshynoji. Vona faktychno pidtverdyla dani nedilʼnoho ekzyt-polu j poperednix opytuvanʼ hromadsʼkoji dumky: na vyborax prezydenta Bilorusi peremih Oleksandr Lukashenko, za nioho, za poperednimy danymy, proholosuvaly 83,49% vyborciv.

Nahadajemo, scho za period vid zdobuttia nezalezhnosti bilorusy pjatʼ raziv obyraly svoho prezydenta: 1994, 2001, 2006, 2010, 2015 rokiv. Vsi pjatʼ vyboriv, jak vidomo, vyhrav chynnyj prezydent Lukashenko. Prychomu pevnu doliu nevyznachenosti u rezulʼtatax volevyjavlennia pryxovuvaly lyshe pershi vybory v respublici, jedyni, jaki vidbulysia dvoma turamy.

Chomu cioho roku bilorusy, bilʼshosti z jakyx «vusatyj Luka» vzhe nabryd jak hirka redʼka, j dali viddajutʼ perevahu joho kandydaturi? Tut mozhna hovoryty pro sukupnistʼ kilʼkox chynnykiv. Peredovsim — stabilʼnistʼ.

Popry serjozni ekonomichni neharazdy, jaki strushuvaly krajinu mynulymy rokamy, — strimka infliacija, padinnia vyrobnyctva, — respublika vse zh zalyshajetʼsia «ostrivcem stabilʼnosti» na tli ekonomichnoji kryzy v Rosiji ta Ukrajini. Lukashenkova polityka duzhe podibna do tijeji, jaku provadyv druhyj ukrajinsʼkyj prezydent Leonid Kuchma, balansujuchy mizh Sxodom ta Zaxodom, trymajuchy pid kontrolem svojix oliharxiv, zabezpechujuchy krajini neobxidnyj socialʼnyj paket. Lukashenko zumiv sche hlybshe vdoskonalyty kuchmivsʼku polityku «bahatovektornosti», otrymujuchy teper bonusy i vid Zaxodu, i vid Rosiji.

Nevdovolenym Lukashenko zavzhdy mozhe zatknuty pelʼku prykladom Rosiji, Ukrajiny chy Evropejsʼkoji Uniji. Pohlianʼte: v Ukrajini vijna, a v nas myr i spokij. Dyvitʼsia: Rosija potrapyla v mizhnarodnu izoliaciju, vona posylaje svojix vojakiv na Donbas i v Syriju, a v nas nalahodzhujetʼsia spivpracia je Evropoju, i Rosija vse zh zalyshajetʼsia nashym dobrym susidom. Zvazhte: EU poterpaje vid navaly bizhenciv, a my dobre pochuvajemosia za zachynenymy kordonamy.

Opozycija v Bilorusi slabka, hromadiansʼke suspilʼstvo nijak ne narodytʼsia, a uriadovyx resursiv vse sche vystachaje, aby ne bojatysia krytykiv-krykuniv. Tomu, jak vzhe bulo skazano, peremoha «bacʼky» bula azh nadto spodivanoju.

Pevnoju nespodivankoju radshe stalo imja «sribnoho pryzera» prezydentsʼkyx perehoniv, nym, zi sliv Lidiji Jermoshynoji, stav «kandydat proty vsix». Zahalom za nioho proholosuvaly 6,4 % bilorusiv, kotri pryjshly na vyborchi dilʼnyci. A v samij bilorusʼkij stolyci protestnoho elektoratu vyjavylosia ponad 20%.

Za kandydata v prezydenty vid demokratychnoho ruxu «Hovory pravdu!» Tetianu Korotkevych proholosuvaly 4,42% vyborciv. Za lidera Liberalʼno-demokratychnoji partiji Sergija Hajdukevycha viddaly svoji holosy 3,32 % vyborciv. Lidera Bilorusʼkoji patriotychnoji partiji j odnochasno holovu Respublikansʼkoho hromadsʼkoho obiednannia «Belorusskoe kazachestvo» Mykolu Ulaxovicha pidtrymaly 1,67 %. Zahalom, za danymy bilorusʼkoho CVK, u vyborax vzialy uchastʼ 86,75% vyborciv.

U storonnix sposterihachiv z-za mezh krajiny mozhe vynyknuty logichne zapytannia: a chomu b «protestnym» bilorusam zamistʼ toho, schob postavyty xrestyka v biuleteniax navproty poznachky «proty vsix», ne pidtrymaty kohosʼ iz kandydativ-kronkurentiv? Zalyshymo «kazaka» za duzhkamy, ale dvoje inshyx — Tetiana Korotkevych i Sergij Hajdukevych — vydajutʼsia dovoli demokratychnymy j opozycijnymy.

Tak ot, vlasne, scho lyshe «vydajutʼ sebe». Eksperty, kotri pamjatajutʼ, jakym zhorstkym sytom vidsijuvaly pretendentiv na zvannia «kandydata u prezydenty», chitko usvidomliujutʼ, scho ne te scho opozycijnyx, a j navitʼ vypadkovyx liudej u biuleteni vyjavytysia prosto ne mohlo.

Napryklad, tu zh taky Korotkevych, jaka na kameru vyhliadaje dovoli proevropejsʼkoju, lidery protestnyx akcij, jaki vidbulysia v subotu, 10 zhovtnia, u Minsʼku, azh nijak ne vvazhajutʼ vyraznykom opozycijnyx pohliadiv. Nyzka opozycijnyx struktur zvynuvachujutʼ jiji v hri za pravylamy vlady. Zreshtoju, dosytʼ posluxaty jiji promovy, jiji dyvnu krytyku chynnyx mozhnovladciv, zvernuty uvahu na unykannia hostryx kutiv, zapliuschennia ochej na chynni neharazdy, zamovchuvannia problem z porushenniam prav liudyny v Bilorusi. I xaj najivnyx ne zbyvaje z pantelyku te, scho vona provadyla svoju kampaniju pid «antylukashenkivsʼkym» chervono-bilym praporom.

Sche menshe doviry protestnyj elektorat maje do Sergija Hajdukevycha. A joho LDP — ce taka sobi partija, jaku nixto ne chipaje, bo vona nikomu ne zavazhaje. Zhyva sobi — to j xaj zhyve. «Hajdukevych vpysujetʼsia v scenarij vlady, ale jomu j samomu vyhidno braty uchastʼ u vyborax, — kazhe pro eks-kandydata bilorusʼkyj politolog Jurij Chausov. — Lider LDP hraje svoju vlasnu hru, ale za domovlenistiu z rezhymom».

Tretij pretendent, Ulaxovich, do rechi, navitʼ i ne pryxovuvav svojeji provladnoji spriamovanosti. Svoju peredvyborchu kampaniju vin pobuduvav na proslavlianni «bacʼky» j obiciankax dotrymuvatysia joho kursu.

Otzhe, z vyborchymy perehonamy my bilʼsh-mensh zjasuvaly sytuaciju. Teper povernimosia do pytannia, postavlenoho na pochatku statti, pro jmovirnistʼ, scho «Lukashenko-5.0» stane kraschym za «Lukashenka-4.0; 3.0; 2.0; 1.0».

Jmovirnistʼ taka bezumovno isnuje, «programne vikno dlia apdejtu» vidkryvaje Zaxid. Briusselʼ sche naperedodni vyboriv zajavyv pro hotovistʼ zniaty dejaki sankciji z Bilorusi j osobysto z Lukashenka za umovy, scho sviato volevyjavlennia 11 zhovtnia mynetʼsia bez nadmirnoji brutalʼnosti. Nadmiru poky scho ne zauvazheno.

Tozh uzhe nezabarom bilorusʼkomu prezydentovi ta sche pivtora sotni joho najblyzhchyx soratnykiv znovu dozvoliatʼ vjizd do EU, a takozh znimutʼ aresht z jixnix aktyviv, jaki perebuvajutʼ na terytoriji Uniji.

Za scho taka pryxylʼnistʼ do vse sche dyktatora? Sered prychyn, jaki pozytyvno vplynuly na vyrishennia sankcijnoji problemy, eksperty nazyvajutʼ pomyluvannia shesty bilorusʼkyx politvjazniv, jake vidbulosia v serpni cioho roku, a takozh spryjannia Minsʼka myrnym peremovynam schodo vijny v Ukrajini. Krim toho, svoju rolʼ zihralo rishennia Lukashenka vidmovyty Kremliu v roztashuvanni rosijsʼkoji aviabazy na terytoriji Bilorusi.

Schodo zvilʼnenyx politvjazniv, to varto zaznachyty odnu suttievu detalʼ. «Lukashenkivsʼka amnistija» vidbulasia todi, koly v amnistovanyx vzhe ne lyshylosia zhodnyx shansiv vstyhnuty na «vyborchyj potiah». Take shaxrajstvo malo b nastorozhyty briusselsʼkyx politykiv. Azh ni, prokovtnuly.

Jaki z cioho mozhna zrobyty vysnovky?

  1. Realʼno «Lukashenko-5.0» zalyshatymetʼsia takym samym brutalʼnym mozhnovladcem, jak i ranishe.
  2. Briusselʼ hotovyj probachaty Lukashenkovi bahato joho beshketiv, aby lyshe vin pidihravav EU, nadavav majdanchyk dlia perehovoriv schodo Ukrajiny chy dlia obhovorennia inshyx geopolitychnyx problem.
  3. Minsʼk hotovyj na pomirne zblyzhennia z EU, jake namahatymetʼsia vykorystaty u hri z Rosijeju, jak Janukovych u 2012–2013 rokax.
  4. «Hra» ryzykuje zavershytysia bilorusʼkym Majdanom, jakyj mozhe inicijuvaty jak ne hromadiansʼke suspilʼstvo Bilorusi, to FSB Rosiji.

OBHOVORENNIA