Instrumentarium. Ukrajinśka polityka pislia Baidena

instumenta

Joe Baiden zrobyv svoju vice-prezydentśku spravu: pryletiv u pidšefnu Ukrajinu, zustrivsia sam na sam jak z prezydentom, tak i z premjerom, proviv okremi rozmovy z otočenniamy kožnoho z nych, poobiciav symvoličnu dopomohu, vystupyv u Verchovnij Radi na tli vsich hilok ukrajinśkoji vlady, zibrav svij biser i vidletiv.

Pryjizd vice-prezydenta SŠA stav počasty kompensacijeju za vidmovu samoho prezydenta zustričatysia v hrudni z Petrom Porošenkom. U Bilomu domi poky ščo ne bačať pidstav vvažaty Ukrajinu uspišnym projektom, u jakyj varto vtiahuvatysia osobysto Baracku Obami, ščo dumaje pro misce v istoriji na kraju druhoho prezydentśkoho terminu. Dlia demokrativ važlyvo, ščob do lystopada nastupnoho roku v nas ne stavsia Armagedon, vidpovidaľnisť za jakyj možuť poklasty na nych.

Joe Baiden — pidchodiašča figura dlia ohološennia pravyl i receptiv, poklykanych zabezpečyty bažane. Po-perše, vin može hovoryty zi schidno-evropejśkymy politykamy duže zrozumiloju jim movoju. Po-druhe, u vyborčych perehonach-2016 vin ne pretenduje na kandydata vid demokrativ, ščo poslabylo joho polityčnu vahu u Vašyngtoni, ale ne vidibralo dosvidu ta vmiń.

Jakščo ukrajinśka vlada kompleksno, vidpovidaľno, kompetentno ne v zmozi vyrišuvaty nahromadžuvani u krajini problemy, to slid zvesty do minimumu ryzyky, jaki vona može stvoryty dlia Spolučenych Štativ. Jaki, svojeju čerhoju, ne možuť vidmovytysia vid patronatu nad Ukrajinoju z nyzky pryčyn: ne možna zaznaty krachu v projekti, vidpovidaľnisť za jakyj tobi prypysujuť z usich bokiv; ne možna vidmovytysia vid polehlych i žyvych ukrajinciv, jaki jakisno vidrizniajuťsia vid nespromožnoho polityčnoho klasu; ne možna vykliučyty Ukrajinu z naboru instrumentiv, jakymy vedeťsia polityka stosovno Rosiji, ščo perejšla cinnisnyj Rubikon.

Zvidsy j osnovni mesedži vizytu. Minśk vykonuvaty neuchyľno. Ničoho, zdatnoho pryzvesty do dostrokovych parlamentśkych vyboriv u 2016 r., ne robyty, bo ce vede do destabilizaciji. U pytanniach bjudžetu j Podatkovoho kodeksu — MVF sluchatysia neuchyľno. Z korupcijeju korupcìoneram borotysia rišuče. Reformy provodyty aktyvno.

Ščodo Minśka. Po suti, Baiden napoliahaje na vykonanni rosijśkoho scenariju, vperše ozvučenoho Moskvoju pid čas zustriči v “ženevśkomu formati”, a zhodom schvalenoho Petrom Porošenkom u Minśku. V tomu samomu liutnevomu Minśku, de frau Merkeľ kryčala Surkovu: “Ty jak rozmovliaješ zi mnoju?! Vypliuń žujku! Vyjmy ruky z kyšeń! Pišov heť zvidsy!” U tomu samomu Minśku, de Surkov pokosyvsia na Putina, ščo stojav poruč, i, ne otrymavšy komandy “Vidstavyty!”, ne voruchnuvsia. Vin znav, chto chaziajin ne tiľky joho, a j stanovyšča.

Ameryka ne choče vesty kiľka vojen odnočasno. Jij potriben strategičnyj sojuz iz Evropoju u strymuvanni Rosiji. I jim ne potribni možlyvi zahostrennia, zdatni staty aľternatyvoju minśkij zmovi j naliakaty i tak bahato čym naliakanych evropejciv. Baiden čomuś vyprominiuje vpevnenisť iz pryvodu proukrajinśkych rezuľtativ vyboriv na okupovanych terytorijach. Na vidminu vid Porošenka, vin ne bojiťsia vžyvaty ščodo Donbasu vyznačennia “avtonomija”. Amerykanśkyj vice-prezydent ne bačyť ničoho strašnoho u federatyvnomu ustroji Ukrajiny. I jomu, schože, nichto ne skazav, naskiľky v cij sytuaciji aktuaľne pryslivja, ščo zvučyť pislia apgrejdu jak: “Ščo amerykancevi dobre, te ukrajincevi — smerť”.

Vtim, ne tiľky ne skazav, ale j poskaržyvsia Baidenu na nekonstruktyvni parlamentśki syly, jaki vidmovliajuťsia holosuvaty za konstytucijni zminy. Za danymy DT.UA, vice-prezydent poobiciav, ščo joho storona doklade zusyľ do toho, aby vypravyty sytuaciju z nastrojamy v “Baťkivščyni”, “Samopomoči” ta Radykaľnij partiji. Teoretyčno, ne zovsim zrozumilo, jak vlada, jakij zalyšyvsia rik, može vplynuty na elektoraľno-sensatyvnu pozyciju cych trioch partij. Ščo vony možuť daty Tymošenko, krim premjerśkoho harbuza, vže vručenoho Juliji Volodymyrivni pid čas nedavnioji pojizdky do Vašyngtona? “Samopomič” perestaje buty schožoju na projekt-odnodenku. A otže, maje dumaty pro majbutnie. Ščo stosujeťsia Liaška, joho pozycija zaležatyme vid urazlyvosti sponsora. Oskiľky ž vony často zminiujuťsia, skladno prypustyty, chto vplyvatyme na pozyciju lidera radykaliv u moment holosuvannia.

Zaznaču, ščo 300 holosiv za pryjniattia konstytucijnych zmin neobchidno nabraty do kincia potočnoji sesiji, adže, za zakonom, koly splyve ostannia jiji chvylyna, vsi zatverdženi Konstytucijnym sudom popravky peretvoriaťsia na harbuz. I vse dovedeťsia počynaty spočatku. Na konstytucijnyj proces, do reči, cilkom jmovirno nakladuťsia sproby zaminyty premjera. Ujavliajete napruhu prystrastej, velyčynu stavok ta obsiah zusyľ, neobchidnych, aby prezydent sklav iz bukv, jaki je, slovo “ŠČASTIA”?

Ščo stosujeťsia boroťby z korupcijeju. Ja ne znaju, pro ščo vice-prezydent SŠA hovoryv, zalyšyvšyś sam na sam iz prezydentom i prorobyvšy te ž same z premjerom. Cioho ne znaje nichto. Korydoramy Bankovoji i Hruševśkoho huliaje nibyto skazane, ščo “v Ukrajinu prychodiať hroši amerykanśkych platnykiv podatkiv. Ci hroši — i v priamij dopomozi, i v kredytach MVF. Vony ne možuť rozkradatysia. Vam nikudy bude vtekty”. Naskiľky žorstko vmijuť rozmovliaty amerykanci, znajuť dejaki ukrajinśki polityky vid biznesu. Sered nych, napryklad Rinat Achmetov zrazka 2004 r., jakomu Janukovyč šče duže dovho ne mih zabuty korekciju pozyciji. Ale ne sudytymu pro te, čoho ne znaju napevno: možlyvo, Baiden proviv iz Porošenkom i Jaceniukom serjoznu vychovnu hodynu, j teper vony jistymuť travu?

Vidnosno publična zajava Baidena pro nezadovolennia robotoju generaľnoho prokurora Šokina vyklykala reakciju, schožu z reakcijeju Velykoho narodu kamery S-18: “Slavsia Joe! Slavsia Joe!”. Ale v mene zapytannia: vy bačyly, ščob pacijent pislia likarśkoho zločynu podavav u sud na skaľpeľ? Šokin — instrument Porošenka. Do reči, jak i vsi berezenky z kononenkamy nijaki ne “siri kardynaly”, a jaskravyj remanent.

Vašyngton, na vidminu vid bahatioch v Ukrajini, rozumije ce, ale zoseredžujeťsia na genprokurori, bo ne bačyť siohodni čitkoji ta sluchnianoji aľternatyvy obrydlym Porošenku i Jaceniuku.

Ukrajinśkym prezydentom u Bilomu domi ta derždepi osoblyvo nikoly ne začarovuvalysia, ne v zmozi zrozumity bentežnu kupećku dušu. A oś Jaceniukom začarovuvalysia. Ta teper, schože, naviť Viktorija Nuland stala zdohaduvatysia, ščo jiji uliubleneć, na vidminu vid neji, pyrižkiv ne rozdaje, a zbyraje. Tomu Vašyngton zminyv svoju pozyciju ričnoji davnosti: pry formuvanni čynnoho uriadu prizvyšča Jaceniuk i Nalyvajčenko — buly imperatyvom, a siohodni imperatyv — stabiľnisť.

“Možete zaminyty premjera bez potriasiń, rozvalu koaliciji, dostrokovych parlamentśkych vyboriv ta destabilizaciji sytuaciji — zaminiujte. Ne možete — praciujte razom movčky, rezuľtatyvno j efektyvno — rekomendaciji MVF vam u pomič. Vlaštujete čvary, proignorujete kliučovi punkty vymoh MVF — my vidijdemo vbik”, — tak nam perekazaly prosluchanyj vladoju urok džerela u verchach.

Tomu vizyt Baidena ne prymusyv Petra Porošenka vidmovytysia vid planiv zminyty očiľnyka uriadu. Pro te, ščo ci plany buly, svidčyť i antykorupcijnyj forum Saakašvili z 5-miľjardnymy obvynuvačenniamy na adresu komandy premjera, i bordy “Bižy, krolyk, bižy”, rozstavleni čerhovym “instrumentom”, i postijni skandaly navkolo nablyženych do Jaceniuka deputativ, jaki, bezperečno, dajuť pryvid dlia vykryttiv.

Pro te, ščo ci plany zalyšylysia, svidčyť ne tiľky informacija z otočennia Petra Porošenka, a j toj fakt, ščo pryčyny, jaki sponukajuť prezydenta pozbutysia nynišnioho premjera, — nikudy ne podilysia. Po-perše, Porošenko perekonanyj: zberežennia Jaceniuka šče na rik u premjerśkomu krisli vkraj negatyvno poznačyťsia na rejtyngu samoho prezydenta. Petro Oleksijovyč vvažaje premjera neefektyvnym kerivnykom vykonavčoji vlady i, ščo važlyvo, — premjerom, jakyj perestav ubyraty negatyv. Jaceniuk nastiľky prosiaknuv negatyvnym stavlenniam suspiľstva, ščo biľše vže ne v zmozi vykonuvaty funkciju sorbentu. Nichto z tych, chto nacilyvsia na posadu Porošenka v majbutniomu, ne rozhliadaje Jaceniuka jak konkurenta. A ce označaje, ščo, u razi zberežennia premjerśkoho krisla za neliubymcem publiky, konkurenty Porošenka spriamujuť svoji strily vykliučno na nioho.

Po-druhe, vidstavka Jaceniuka, v ujavlenni prezydenta, — ce psychologične, emocijne perezavantažennia očikuvań suspiľstva, ščo dasť jomu čystyj arkuš, na jakomu vin zmože napysaty novu istoriju. Znovu ž taky, teoretyčno: a čomu ni? Naša istorija riasnije provalamy elektoraľnoji pamjati. A krim toho, košty zakumuliovani, ručni investfondy bjuť kopytom zemliu i rvuť vuzdu, zalyšylosia daty vidmašku na velyku pryvatyzaciju ta chytre zemlekorystuvannia. A sam — reformuvaty, reformuvaty j šče raz reformuvaty… Ta poky ce svitle majbutnie ne nastalo, je j tretia pryčyna: polityčnyj rejtyng Jaceniuka perebuvaje v oburlyvij nevidpovidnosti častci u potokach. Ciu nespravedlyvisť neobchidno vypravyty. I vidstavka — najkraščyj sposib dlia cioho.

Teper zalyšylosia vyrišyty, jak pozbutysia Arsenija Petrovyča, ne rozvalyvšy pry ciomu koaliciju. Holosy za vidstavku premjera, u razi uchvalennia rišennia, je. Nemaje vpevnenosti v holosach za najavnych kandydativ na joho misce. Suto technično vidstavyty premjera možna odnymy holosamy, a pryznačyty — inšymy. Ale “zapasni” holosy perebuvajuť u tych frakcijach, jaki zacikavleni v dostrokovych parlamentśkych vyborach. Aktyvna komunikacija u kvarteti Tymošenko— Kryvećkyj—Kolomojśkyj—Liovočkin daje dejaki rezuľtaty u vyhliadi objednań na miscevomu rivni “Baťkivščyny”, “Svobody”, UKROPu ta Radykaľnoji partiji. Ale znamennyk cioho tymčasovoho sojuzu — ne tak interesy na misciach, jak prahnennia do dostrokovych parlamentśkych vyboriv. I tut vidstavka premjera ta rozval koaliciji možuť buty dorožnioju kartoju do mety. Potencijno pryjednatysia do “četvirky” može j Achmetov. Napryklad, jakščo vidstavka Jaceniuka vidbudeťsia i vin vtratyť status premjerokorystuvača. A koly šče j okupovani terytoriji vvilliuťsia u vseukrajinśkyj elektorat, to ščo ž tut zapytuvaty…

Vidstavyty Jaceniuka možna šče v odyn sposib — domovyvšyś iz nym. Ale vynykajuť dva zapytannia: cina dohovoru ta garantiji joho vykonannia. Perše — doroho. Druhe — nesumisne z tradycijamy ukrajinśkoji polityky.

Vtim, je j najprostišyj sposib: zaareštuvaty Jaceniuka. Prezydentśkyj hubernator Saakašvili maje ž dokazovu bazu? Tut tobi i perezavantažennia narodnych očikuvań, i boroťba z korupcijeju nebutaforśka, i koalicija ne rypneťsia, i oligarchy prymružaťsia, i rejtyng pidstrybne… Ale povernimosia do reaľnosti.

Prezydent dumaje. U nioho je čas: zčyniaty buču do pryjniattia bjudžetu i Podatkovoho kodeksu — samohubstvo. A doky tryvaje proces zatverdžennia cych dvoch neprostych, žyttievo-važlyvych i malo kym pročytanych dokumentiv, veduťsia pošuky ne tiľky šliachiv u hri, a j fišok. Jaki buduť kerovanymy i pryjmuť pravyla.

Najbiľš bažanym kandydatom na posadu premjera dlia Petra Porošenka buv by Oleksandr Turčynov. Z nym prezydentovi ne strašno. Vin use rozumije, pro vse movčyť, može organizuvaty (tež use) i pry ciomu ne pretenduvaty na holovnyj tron. Ale Turčynov ne duže pretenduje i na premjerśke krislo. A krim toho, Zachid ne spryjmaje ciu kandydaturu.

Micheil Saakašvili — ta liudyna, kotrij prezydent može obiciaty premjerstvo, dobre znajučy, ščo, poky u Vašyngtoni pry vladi demokraty, — ciomu ne buty.

Volodymyr Hrojsman. Naši kuratory vvažajuť pana Hrojsmana porivniano pryjniatnoju kandydaturoju. Nastorožuje lyše zahaľne stavlennia do Volodymyra Borysovyča jak do odnoho z prezydentśkych instrumentiv. Ale na Bankovij dedali menše zadovoleni joho robotoju. A vin dedali menše zadovolenyj tym, ščo za ciu neskazanno tiažku praciu jomu perepadaje tak malo… Ne te ščo Kononenkovi j Berezenku! Operyvsia, odne slovo, Hrojsman.

Joe Baiden poletiv. Veliv zdatysia v minśkyj polon. Čystyty zuby. Vynosyty smittia. Sluchatysia staršych. Žyty družno. I tilo himnastykoju mučyty.

Chvyli strachu, zachoplennia ta uleslyvosti vliahlysia. Use vvijšlo u zvyčni berehy. I zasyčalo.

OBHOVORENNIA