Ivan Bahrianyj. «Etiud»

prison

…Skrynia z promokloho
sliźmy kaminnia…
Povna liudej, stara prokopčena
mukamy skrynia…
A v hrudiach dym.
V. Vynnyčenko

Čorni graty rozpanachaly nebo.

Červono-roževe vono tiahnulo, manylo.

Spišyly bili lebedi-chmarky.

Za soncem plyvly radisť, nadiji — za obrij.

V kameri rozislala svoji ryzy toska. čorni graty rozpanachaly dušu.

Po ulyci: Anons… gastroli… Alegri… — plakaty… plakaty…

A v kameri — klišči, “hycelia” zaščemyly dušu jak zatravlenu sobaku.

Ruka vjilaś v cholodni graty…

Tychše! Tychše!

Sonce sidalo.

Nad mistom, nače chtoś tiahnuv za kineć syvu namitku, plazuvav tuman.

U niomu narodžuvavś večirnij prysmerk. Tak voloklasia toska.

Otaroju zbylyś hromady budynkiv, vylupyvšy temni vikna-bańky liaklyvo, a nad nymy znialaś cerkva-agitator, blyskajučy baniamy, vyškyrylaś dzvonamy na dalekyj zachid; blahoslovliala vysokym chrestom.

On mist… On teatr…

On stepy.

On-on, radisť…

A on vartovyj.

Kryčyť plakatamy kuľtura.

Zahorilyś ohni Narbudynku.

Zatanciuvaly zvuky orkestru.

Lavynoju posunuly liudy, veseli, ukvitčani, radi. Syto popyskuvaly damy, pochychykuvaly kavalery. Panny, jak husy, krutyly zadom, kavalery galife.

Siohodni, včora, pozavčora vely, hnaly — načynialy tiurmu. Vony ž čytaly “anonsy”, dyvylyś, tykaly paľciamy j smijalyś.

Dyvylyś z ohydoju.

Cokotiv šosem viznyk, a z karety vijeťsia od šliapy pero. Viter krutyv nym.

Obhaniav avto, u niomu naduti pyky.

Vse ruchaloś, bihlo, spišylo, ne spišylo, smijaloś…

A zachid, mov zalytyj krovju, ževriv i pomalu blid.

Po grati bihla bloščycia, vona tež spišyla. Chotila j bihla.

Mov zitchannia zemli, tiažkym prydušenym stohonom zryvalaś daleka kanonada.

Kralaś žuť. Za neju povzly radisť, nadiji, zavoločeni vohkym tumanom.

Bezpardońo vryvavsia liudśkyj harmyder v nadvečirnij, tužlyvo-krasyvyj, nadijnyj nastrij.

Z teatru neslyś chvyli bezšabašnoji, hučnoji midno modnoji muzyky. Tanciuvaly, skakaly veseli zvuky.

Z susidnioji kamery prosmoktuvalyś kriź stinu rozpačlyvi melodiji zamučenoji pisni.

Vona roste, šyryťsia; notky boliu, vidčaju, nadij; notky zatajenoji pekučoji nenavysti zachlioskujuť dušu.

Nachabno lizly zvuky “padespań”, prodyralyś znadvoru. A šče vryvavsia rehit, pysk stoholovoji, sytoji, buľvarnoji jurby. A judy lazyly vzad ta vpered.

— Pa-a-piros komu nada?!. Pa-a-piros!.

— Iris… komu ir-ris!?.

— Ach!., zbějtě okovy…

…dajtě mně voliu… — prosmoktuvaloś kriź stinu. Zavtra mo poveduť, “zibjuť”. Ščo jim, otym, ščo bloščyciamy laziať unyzu tam? Huliajuť vony tupi, pusti, syti, povno-porožni, chvastlyvi.

— Ach!., rozčavyť, rozdavyť!!! Dohorialo nebo… haslo… Rozhoriavś, korčyvś v orhijach, teatr. Rozpliskuvav kalamutni chvyli navkolo.

Toskoju tianuťsia tumany… rostuť… hustišajuť.

— Zbějtě… Ach zbějtě…

…Ja nauču vas svobodu liubiť!!!

Pisnia pekučoho bažańia, šyroka, bujna. Šyryťsia, roste, zachlioskuje, bez žaliu rve, tiahne zadavlenu dušu.

Pisnia bezsyla.

Zryvajeťsia letiť vona tudy, de zakotyloś sonce, de ževrije zachid.

Rveťsia vona, šelestyť kryľmy, bjeťsia v zaplisniavili hlupi stiny nimoji tiurmy.

Darma… polomani kryla.

Serpeń 1921 r.

OBHOVORENNIA