Jaki evropejsski movy najblyżczi miż soboju

Najmensza v Evropi leksyczna rozbiżnistt – miż serbsskoju ta chorvatsskoju, a takoż miż dansskoju ta norvezzkoju – mensze 5%. Najblyżczoju do rosijsskoji je bolharsska – 27% vidminnoji leksyky. Ukrajinsska z bilorusskoju rozchodiattsia na 16%, trochy billsze – z serbsskoju, pollsskoju, slovacckoju, czesskoju.

kyrylo-i-metodij

Denn slovjansskoji pysemnosti i kulltury 24 travnia – sztuczne sviato, jake maje svoje korinnia v bolharsskij istoriji, a takoż u rosijsskij impersskij tradyciji. Zdebillszoho vidznaczajettsia, za ridkisnym vyniatkom, u pravoslavnych krajinach iz rosijsskoji orbity.

Ce sviato oficijno vstanovyv prezydent Kuczma naprykinci svojeji kadenciji, szczob dohodyty “русскому миру” j zasvidczyty “spillne slovjansske korinnia”. Odnak naukovi doslidżennia pokazujutt: do pollsskoji, slovacckoji j czesskoji mov ukrajinsska znaczno blyżcza, niż do rosijsskoji.

24 travnia – denn sviatych Kyryla i Mefodija, kanonizovanych pravoslavnoju cerkvoju. Bolhary vvażajutt jich svojimy. Dlia Bolhariji vony je ne lysze sviatymy, a j uosoblenniam vażlyvoji kullturnoji spadszczyny – kyrylyci. Ta lysze v 1990 roci bolharsskyj parlament oholosyv 24 travnia Dnem bolharsskoho prosvitnyctva, kulltury ta slovjansskoji pysemnosti.

U rosijsskij impersskij tradyciji, nevidjemnoju czastynoju jakoji buv i lyszajettsia Sviaszczennyj synod RPC, oderżavlena cerkva vstanovyla szczoriczne vidznaczennia sviatych Kyryla i Mefodija 11 travnia 1863 roku za starym stylem, szczo vidpovidaje nyniszniomu 24 travnia.

A na poczatku 1991 roku Prezydija Verchovnoji Rady RSFSR uchvalyla postanovu pro szczoriczne provedennia “Dniv slovjansskoji kulltury i pysemnosti”.

Tak vyhliadaje, szczo cej dokument perechidnoho perìodu i dosi czynnyj, bo rosijsskoho prezydentsskoho ukazu ne nadybav.

Czomu Leonid Kuczma vydav ukaz “Pro Denn slovjansskoji pysemnosti i kulltury” naprykinci prezydentsskoji kadenciji u veresni 2004 roku, można lysze zdohaduvatysia. Możlyvo, dlia toho, szczob zrivnovażyty czynnyj iz 1997 roku ukaz “Pro Denn ukrajinsskoji pysemnosti ta movy”, chtozna.

Ta, mabutt, nevypadkovo u preambuli ukazu-2004 zaznaczeno, szczo joho vydano “na pidtrymku inicìatyvy organiv derżavnoji vlady.. i religijnych organizacij”.

Premjer-ministrom todi buv Viktor Janukovycz, a religijni organizaciji – ce, oczevydno, UPC Moskovsskoho patrìarchatu.

Zrozumilo, szczo ciu datu vidznaczajutt u krajinach, movy jakych “odiahnuti” v kyrylyciu. Krim Ukrajiny, Bolhariji ta Rosiji, ce balkansski krajiny Serbija, Czornohorija, Makedonija. Ta czy naspravdi kyrylycia vyznaczaje blyzzkistt i sporidnenistt mov?

movy-vidstann-2

Leksyczni vidminnosti mov

Na ce zapytannia można znajty vidpovidd u vyznacznoho poliglota, profesora Kyjivsskoho nacìonallnoho universytetu Kostiantyna Tyszczenka. Vin stvoryv jedynyj u sviti Lingvistycznyj muzej, roztaszovanyj u Czervonomu korpusi vyszu, odyn z eksponativ jakoho nazyvajettsia “Leksyczni vidstani mov Evropy”.

Kostiantyn Tyszczenko porachuvav vidstani miż movamy za leksykoju – slovnykovi dyferencijni vidstani mov. Ukrajinsska ta rosijsska movy rozbihajuttsia na 38% leksyky, todi jak ukrajinsska j bilorusska – lysze na 16%.

Pryczomu latynycia ne oznaczaje, szczo taka vidstann najbillsza. Napryklad, miż ukrajinsskoju ta pollsskoju movamy vidstann takoż mensza – 30%.

Tut zaliznoho pravyla nemaje: vidminnistt miż ukrajinsskoju i serbsskoju (kyrylycia) – 32%, miż ukrajinsskoju i slovacckoju (latynycia) – 34%, a miż ukrajinsskoju ta czesskoju (latynycia) vidstann taka ż, jak miż ukrajinsskoju ta rosijsskoju – 38%.

Leksyczni vidstani sloviansskych mov:

movy-vidstann-3

Unikallni rysy mov:

movy-vidstann-4
Davno pora perehlianuty naukovo nespromożnyj, fallszyvyj ideologicznyj podil na schidno-, zachidno- i pivdennoslovjansski movy.

Jakszczo hovoryty pro schidnoslovjansski krajiny, to, za vyniatkom neslovjansskoji krajiny Moksell, zalyszajuttsia Ukrajina j Biloruss, movno najblyżczi v cij hilci.

Zamistt toho, szczob ukotre sviatkuvaty za sovkovymy rosijsskymy impersskymy lekalamy “pravoslavnoho rozlyvu”, zamistt toho, szczob vydavaty ukaz pro Rik anhlijsskoji movy, treba naspravdi zupynyty zahrozlyvyj proces najnoviszoji rusyfikaciji, do jakoji doklalysia perszi osoby derżavy.

I roku ukrajinsskoji movy, jakyj mav by proholosyty prezydent-derżavnyk, a ne prezydent-hendliar, nedostatnio. Takych rokiv maje buty czymalo – aż do toho czasu, poky ne bude vidnovleno spravedlyvyj movnyj balans.

Proces dekomunizaciji, jakyj szcze tryvaje, ne bude povnistiu uspisznym bez zapoczatkuvannia procesiv derusyfikaciji ta dekolonizaciji.

Chocz by jaki my pravyllni slova hovoryly, ale v nas dije zakon Kolesniczenka-Kivalova “Pro zasady derżavnoji movnoji polityky”, jakyj mav by nazyvatysia inaksze – “Pro zasady nadannia rosijsskij movi statusu perszoji derżavnoji”, bo same taka joho sutt i praktyka zastosuvannia. Ce rakova puchlyna na tili Ukrajiny, jaka rozjidaje identycznistt, rozdvojuje ukrajinciv i nese reallni zahrozy nacìonallnij bezpeci.

movy-vidstann-5

Porivniannia movnych vidstanej u cyfrach

Za informacijeju z infografiky profesora Kostiantyna Tyszczenka, najmensza v Evropi leksyczna rozbiżnistt – miż serbsskoju i chorvatsskoju, a takoż miż dansskoju j norvezzkoju movamy – mensze 5%.

Miż bolharsskoju ta makedonsskoju – v meżach 10%.

Slovaccka vidrizniajettsia vid czesskoji, jak i chorvatsska vid slovensskoji, na 15% leksycznoho skladu.

Dystancija miż ukrajinsskym i bilorusskym leksykonamy – 16%.

Vid profesora diznajemosia, szczo pollsska j ukrajinsska movy rozbihajuttsia na 30% leksyky.

Ukrajinsska i serbsska – na 32%.

Ukrajinsska i bolharsska – na 36%.

Ukrajinsska i rosijsska – na 38%.

Najblyżcza do rosijsskoji movy bolharsska – 27% vidminnoji leksyky.

movy-vidstann

Szcze trochy evropejsskych mov.

Ispansska ta portuhallsska – 25%.

Nimeccka ta hollandsska – 25%.

Czesska ta pollsska – 26%.

Serbsska ta bolharsska – 26%.

Francuzzka j italijsska – 30%.

Czesska ta chorvatsska – 31%.

Ispansska j italijsska – 33%.

Bilorusska ta slovaccka – 34%.

Portugallsska ta francuzzka – 39%.

Nimeccka ta dansska – 41%.

Finsska j estonsska – 45%.

Nimeccka j anglijsska – 49%.

 

OBHOVORENNIA