Lużyczany: my je, my buly, my budemo

U shidnij Nimeczczyni ot uże ponad tysiaczu rokiv meszkaje nevelyczkyj slovjansskyj narod – lużyczany abo, jak jih sże nazyvajutt, lużyccki serby. Navitt popry te, sżo jih staje dedali mensze, vymyrannia lużyczanam ne zagrożuje.

lugzyczany

Lużyccky serby plekajutt svoji tradyciji

Soniacznyj subotnij veczir. Odnak Tobìas i Gandrik pryjszly ciogo razu ne na pliaż na odnomu z proholodnyh, ale prozoryh Lużycckyh ozer, a do szkillnogo sportyvnogo zalu v seli Krostvic. Siogodni ci lużyccki parubky hoczutt zajniatysia tanciamy. Pry ciomu jdettsia ne pro hip-hop czy brejk-dans, a pro follklor.

Sżosuboty blyzzko trydciaty molodyh liudej zustriczajuttsia v Krostvici. Vony pryjizdiatt siudy z dovkolysznih sil ta misteczok. Tut trenujettsia tradycijnyj lużycckyj tanciuvallnyj kolektyv «Vudvor». Na perszyj pogliad pro follklor ne nagaduje nisżo: sportyvnyj odiag, krosivky, modni zaczisky. Ale junaky j divczata cinujutt svoje lużyccke pohodżennia. «Ce moje korinnia, – każe 24-ricznyj Tobìas Domsz. – Z takoju dumkoju ja vyris i pyszajusia tym, sżo volodiju lużycckoju movoju».

Tradycija v tanci

Ansambll «Vudvor» maje v svojemu repertuari duże stari tradycijni tanci. Tak tanciuvaly sże jihni battky, didusi j babusi ta pradidy. Lużyczany buly j zalyszajuttsia vyznanoju etnicznoju menszynoju na nimecckij terytoriji. Jih trymaje razom ne lysze spillna ridna movi, ale takoż czymalo zvyczajiv, obriadiv, follklornyh sviat, jaki zbereglysia donyni.

Dotrymuvatysia tradycij – dlia czleniv «Vudvoru» ce ne jakyjss anahronizm. «Dlia mene ce możlyvistt zajmatysia sportom i vodnoczas otrymuvaty nasolodu, – vyznaje 19-riczna Reğina. – Pid czas repetycij ja zustriczajusia z liuddmy, z jakymy my potim razom provodymo j veczir. Nasz ansambll – ce jak malennka rodyna».

Lużyczany govoriatt lużycckoju

Sżoriczno ansambll «Vudvor» maje 40-50 vystupiv. Siudy slid dodaty sże turne do Pollsżi, Czehiji abo Rumuniji. Takyj entuzìazm jakraz i nadyhaje żyttiam lużyccku menszynu: «Vudvor» ne jedynyj tanciuvallno-pisennyj lużycckyj kolektyv; krim czysellnyh follklornyh ansambliv varto zgadaty j pro lużyccki dytiaczi sadky, szkoly, gazety, sżo vyhodiatt lużycckoju movoju, radìo, a takoż objednannia «Domovyna», jake vidstojuje interesy lużyczan.

Finansujettsia vse ce za rahunok federallnogo j zemellnyh biudżetiv Brandenburga j Nyżnioji Saksoniji. Sżoroku lużyczanam vydiliajettsia 15,6 milljoniv evro. Odnak, popry taku pidtrymku, dejaki predstavnyky cijeji narodnosti polyszajutt ridni miscia. «Golovnym czynom lużyccki divczata vidpravliajuttsia na Zahid na navczannia, – rozpovidaje Tobìas. – Potim vony znajomliattsia z nimecckym czolovikom i tak tam i lyszajuttsia. Takym czynom regìon polyszaje sże odna potencijna lużyccka mama».

Vymyrannia ne zagrożuje

Tobìas u budd-jakomu razi vczytyme svojih ditej lużycckij movi, jak i billszistt inszyh jogo druziv z ansambliu «Vudvor». Takoż te nathnennia j zapal, z jakym cia grupa pidhodytt do spravy, rozvijuje vsi pobojuvannia, sżo lużyccki serby kolyss możutt znyknuty jak narodnistt. Vidpovidajuczy na zapytannia pro majbutnie lużyczan, Regina spontanno cytuje staryj lużycckyj vysliv: «My běchmy. My smy. My budźemy. – My je. My buly. My budemo».

OBHOVORENNIA