Lużyczany: my je, my buly, my budemo

lugzyczany

U shidnij Nimeczczyni ot uże ponad tysiaczu rokiv meszkaje nevelyczkyj slovjansskyj narod – lużyczany abo, jak jih sże nazyvajutt, lużyccki serby. Navitt popry te, sżo jih staje dedali mensze, vymyrannia lużyczanam ne zagrożuje.

Lużyccky serby plekajutt svoji tradyciji

Soniacznyj subotnij veczir. Odnak Tobìas i Gandrik pryjszly ciogo razu ne na pliaż na odnomu z proholodnyh, ale prozoryh Lużycckyh ozer, a do szkillnogo sportyvnogo zalu v seli Krostvic. Siogodni ci lużyccki parubky hoczutt zajniatysia tanciamy. Pry ciomu jdettsia ne pro hip-hop czy brejk-dans, a pro follklor.

Sżosuboty blyzzko trydciaty molodyh liudej zustriczajuttsia v Krostvici. Vony pryjizdiatt siudy z dovkolysznih sil ta misteczok. Tut trenujettsia tradycijnyj lużycckyj tanciuvallnyj kolektyv «Vudvor». Na perszyj pogliad pro follklor ne nagaduje nisżo: sportyvnyj odiag, krosivky, modni zaczisky. Ale junaky j divczata cinujutt svoje lużyccke pohodżennia. «Ce moje korinnia, – każe 24-ricznyj Tobìas Domsz. – Z takoju dumkoju ja vyris i pyszajusia tym, sżo volodiju lużycckoju movoju».

Tradycija v tanci

Ansambll «Vudvor» maje v svojemu repertuari duże stari tradycijni tanci. Tak tanciuvaly sże jihni battky, didusi j babusi ta pradidy. Lużyczany buly j zalyszajuttsia vyznanoju etnicznoju menszynoju na nimecckij terytoriji. Jih trymaje razom ne lysze spillna ridna movi, ale takoż czymalo zvyczajiv, obriadiv, follklornyh sviat, jaki zbereglysia donyni.

Dotrymuvatysia tradycij – dlia czleniv «Vudvoru» ce ne jakyjss anahronizm. «Dlia mene ce możlyvistt zajmatysia sportom i vodnoczas otrymuvaty nasolodu, – vyznaje 19-riczna Reğina. – Pid czas repetycij ja zustriczajusia z liuddmy, z jakymy my potim razom provodymo j veczir. Nasz ansambll – ce jak malennka rodyna».

Lużyczany govoriatt lużycckoju

Sżoriczno ansambll «Vudvor» maje 40-50 vystupiv. Siudy slid dodaty sże turne do Pollsżi, Czehiji abo Rumuniji. Takyj entuzìazm jakraz i nadyhaje żyttiam lużyccku menszynu: «Vudvor» ne jedynyj tanciuvallno-pisennyj lużycckyj kolektyv; krim czysellnyh follklornyh ansambliv varto zgadaty j pro lużyccki dytiaczi sadky, szkoly, gazety, sżo vyhodiatt lużycckoju movoju, radìo, a takoż objednannia «Domovyna», jake vidstojuje interesy lużyczan.

Finansujettsia vse ce za rahunok federallnogo j zemellnyh biudżetiv Brandenburga j Nyżnioji Saksoniji. Sżoroku lużyczanam vydiliajettsia 15,6 milljoniv evro. Odnak, popry taku pidtrymku, dejaki predstavnyky cijeji narodnosti polyszajutt ridni miscia. «Golovnym czynom lużyccki divczata vidpravliajuttsia na Zahid na navczannia, – rozpovidaje Tobìas. – Potim vony znajomliattsia z nimecckym czolovikom i tak tam i lyszajuttsia. Takym czynom regìon polyszaje sże odna potencijna lużyccka mama».

Vymyrannia ne zagrożuje

Tobìas u budd-jakomu razi vczytyme svojih ditej lużycckij movi, jak i billszistt inszyh jogo druziv z ansambliu «Vudvor». Takoż te nathnennia j zapal, z jakym cia grupa pidhodytt do spravy, rozvijuje vsi pobojuvannia, sżo lużyccki serby kolyss możutt znyknuty jak narodnistt. Vidpovidajuczy na zapytannia pro majbutnie lużyczan, Regina spontanno cytuje staryj lużycckyj vysliv: «My běchmy. My smy. My budźemy. – My je. My buly. My budemo».

OBHOVORENNIA