Muzyčna industrija – ščo pryjde na zminu mp3

Učeni z Instytutu cyfrovych technologij rozrobliajuť technologiju, jaka pereverne ujavlennia pro vidtvorennia zvuku. Projekt očoliuje Karlhajnc Brandenburg, tvoreć formatu mp3.

000-music

Na stini vysiať rizni nahorody i dyplomy – odrazu vydno, ščo jichnij volodar bahato čoho dosiahnuv. Za legendoju Karlhajnc Brandenburg, holova Instytutu cyfrovych technologij imeni Fraunhofera (IDMT), ščo v nimećkomu misti Iľmenau, vže bahato rokiv zalyšajeťsia liudynoju, jaku najbiľše nenavydyť muzyčna industrija. Adže same vin razom zi svojeju komandoju zrobyv istotnyj vnesok u pojavu ponad 20 rokiv tomu audíoformatu mp3. “Ale ja nikoly osobysto ne zustričav toho, chto buv by na mene zlyj”, – utočniuje Brandenburg.

U ti časy, koly format mp3 šče buv čymoś absoliutno novym, jomu doveloś poznajomytyś z bahaťma predstavnykamy haluzi zvukozapysu, jaki samoho Brandenburga ne spryjmaly vserjoz. “Čymalo osnovnych hravciv haluzi vyznavaly novyj format dosyť nepohanym, – zhaduje Brandenburg. – Ale kazaly, vin zanadto skladnyj dlia zastosuvannia”. Siohodni svit muzyky vyhliadaje zovsim inakše, a Brandenburga všanuvaly – joho imja značyťsia v spyskach Zalu slavy Internetu. “Ale ce ne pryvid spočyvaty na lavrach”, – pidkresliuje nimećkyj doslidnyk.

Joho oči spalachujuť pry spohadach pro istoryčnyj proryv v audíotechnologijach, zavdiaky jakomu muzyku vdalosia vidokremyty vid odnoho konkretnoho nosija. Use ce – rezuľtat zbihu obstavyn, praciovytosti j potrapliannia v potribnyj čas v potribne misce. Krim toho, rozrobnykam vdaloś čitko počuty, ščo vidbuvajeťsia z muzykoju čerez zaprogramovani algorytmy, točno zrozumity, jak mozok obrobliaje audíosygnaly, pobačyty v interneti majbutnij sposib pošyrennia informaciji, a takož projavyty sprytnisť na mižnarodnych perehovorach zi standartyzaciji ta v pošuku vidpovidnych partneriv dlia prosuvannia novoho audíoformatu.

Patent – sprava prybutkova

“My buly ne jedynymy, chto praciuvav nad stysnenniam danych audíofajliv, ale inši zrobyly zabahato pomylok”, – pojasniuje Brandenburg. Joho samoho do doslidžennia stysnennia danych zalučyv joho naukovyj kerivnyk. “Patentnyj ekspert zajavyv jomu, ščo ce nemožlyvo, odnak take ne varto hovoryty nimećkomu profesoru”, – dodaje doslidnyk.

Robota nad audíoformatom mr3 prynesla Brandenburgu ne tiľky slavu. “JA b skazav, ščo, za svojimy mirkamy, ja bahatyj”, – zajavliaje vin bez natiakiv. Nimećke zakonodavstvo piklujeťsia pro te, ščob vynachidnyky otrymuvaly vidpovidnu vynahorodu. Ale j Tovarystvo imeni Fraunhofera, častynoju jakoho je IDMT, otrymuje na rik miľjonni dochody, vymiriuvani dvoznačnymy cyframy. Buď-chto, chto vykorystovuje kodeky stysnennia abo inši technologiji, v rozrobci jakych braly učasť včeni nimećkoho Instytutu, povynen splatyty podatok. Sered nych – vyrobnyky zapysuvaľnych i vidtvoriuvaľnych prystrojiv, personaľnych kompjuteriv, a takož muzyčni dystrybjutory. “Kožen konkretnyj vypadok daje ne tak bahato hrošej, odnak sim miľjardiv prystrojiv ščoś-taky prynosiať”, – kaže Brandenburg.

Prote tak bude ne zavždy, adže u biľšosti krajin strok čynnosti patentiv vrešti-rešt mynaje. U Nimeččyni, zhidno iz zakonom, vin stanovyť 20 rokiv. Cej termin je standartym i dlia Svitovoji organizaciji torhivli (SOT). Za slovamy očiľnyka IDMT, udar trochy pomjakšyť te, ščo v haluzii stysnennia audíofajliv vedeťsia cila nyzka novych rozrobok, i včeni Instytutu imeni Fraunhofera – na peredniomu kraji doslidžeń. Brandenburg prypuskaje, ščo nezabarom nastane čas novoho velykoho vidkryttia. “Ce bude ščoś na kštalt holodeku (riznovydu virtuaľnoji reaľnosti. – Red.), jak u seríali StarTrek. Možna bude ne tiľky sluchaty muzyku, ale j nasolodžuvatysia atmosferoju džaz-klubu”, – zaznačaje včenyj.

V otočenni dynamikiv

U pidvali Instytutu Kristof Sladeček, kerivnyk projektu, demonstruje majbutnie audío, jakym ce majbutnie ujavliaje joho šef. Vin sydyť pered dvoma dysplejamy. Na livomu – virutaľnyj mikšernyj puľt, na pravomu – zgenerovanyj muzyčnyj landšaft. Z 12 dynamikiv, roztašovanych navkolo, lunaje pop-muzyka. Use jak zazvyčaj, podumaje sluchač. Ale oś Sladeček klacaje myšeju j peresuvaje značok džerela zvuku z položennia “livoruč uhori” v položennia “pravoruč unyzu”. Raptovo holos spivačky počynaje zvučaty priamo za spynoju. A šče sluchači možuť naviť opynytysia poruč z neju.

Cia zvukova technologija zasnovana na syntezi chvyliovych poliv. Vona bula rozroblena v 1980-ch u Delfti (Niderlandy). Pry jiji vykorystanni kompjuter zabezpečuje okremym audíosygnalom kožen dynamik u prymiščenni, stvoriujučy takym čynom chvyliovi fronty, jaki vidpovidajuť pryrodnym džerelam zvuku, holosu abo muzyčnoho instrumentu.

Sladeček iz zachoplenniam vdaje, ščo hraje na udarnych. “Zvuk u kimnati ideaľno peremišanyj, i zaraz nam potribno nabahato menše dynamikiv, niž raniše”, – pojasniuje vin. Raniše doslidnyky potrebuvaly 81 pidsyliuvač dlia objemnoho zvučannia. Ci čorni jaščyky dosi vysiať na stinach, ale teper vony možuť prosto staty častynoju dyzajnu interjeru.

Do reči, peršoju kompozycijeju u formati mp3 stala “Tom’s Diner” ńju-jorkśkoji spivačky Siuzann Vegy. Eksperymentaľne mp3-obladnannia siohodni predstavleno v ekspozyciji Nimećkoho muzeju u Bonni.

OBHOVORENNIA