Pohľad z Finľandiji na Ukrajinu: blyzhche do EU, ale dali vid chlenstva?

“Chlenstvo Ukrajiny v EU śohodni vydajeťśa sche biľsh dalekym, nizh bulo deśať rokiv tomu”.

“Evropejśka pravda” ta Instytut svitovoji polityky rozpochynajuť publikaciju seriji materialiv, napysanyx evropejśkymy verxodumćamy – ekspertamy ta providnymy zhurnalistamy.

Jak spryjmajuť Ukrajinu ta ukrajinciv na Zaxodi? V chomu poľahajuť perepony dľa povnoji pidtrymky nashoji derzhavy u krajinax EU? Nareshti, scho majuť zrobyty Kyjiv ta nashe suspiľstvo, schoby zminyty ce spryjńatťa na krasche?

Nyni do vashoji uvahy statťa eksperta Finśkoho instytutu mizhnarodnoji polityky Kristi Raik.

Ukrajinci zrobyly dvi revoľuciji vprodovzh deśaty rokiv, i obydvi daly poshtovx do “evropejśkoho vyboru” krajiny. I vse zh “reaľna meta” – chlenstvo krajiny v EU – śohodni vydajeťśa sche biľsh dalekoju, nizh bulo deśať rokiv tomu.

Vprodovzh mynuloho roku viter realizmu zminyv nastroji EU schodo sxidnyx susidiv u cilomu ta Ukrajiny zokrema.

Evropejska Unija bula zmushena vyznaty, scho ne zdatna zberehty stabiľnisť u susidnix krajinax.

Ahresija Rosiji proty Ukrajiny pidkreslyla toj fakt, scho evropejśkym texnokratam, zoseredzhenym na vnutrishnix reformax, varto serjoznishe stavytyśa do heopolitychnoho kontekstu.

Ale u pidsumku Bŕusseľ nyni biľshe hovoryť pro zaxyst interesiv Evropy, nizh pro unikaľnu zovnishńu polityku, zasnovanu na cinnosťax. Pytanńa podaľshoho rozshyrenńa Evropejskoji Uniji zńato z poŕadku dennoho.

Cherez vse ce mezhi rozvytku vzajemyn EU zi sxidnymy susidamy staly duzhe vyraznymy (xocha vony j ranishe ne buly sekretom). Varto vydilyty try osnovni napŕamky, za jakymy isnujuť obmezhenńa.

Po-pershe, EU nyni ne zdatna vyznachyty spiľnu stratehiju vidnosyn zi sxidnymy susidamy.

Znachnym ťaharem je naviť vykonanńa zobovjazanńa Evropejskoji Uniji u ramkax DCFTA (pohlyblenyx i vseośazhnyx zon viľnoji torhivli), tobto schodo intehraciji tyx susidiv, xto ćoho zabazhaje, do spiľnoho rynku EU. Xaj naviť ce zavdanńa je duzhe vazhlyvym.

Proces ratyfikaciji Uhody pro asociaciju mizh Ukrajinoju ta EU (scho vkľuchaje DCFTA) tryvaje, i EU pidtverdyla svoji namiry pochaty vykonanńa jiji torhoveľnoji chastyny z 1 sichńa 2016 roku. Moskva vystupyla proty Uhody, ale neschodavno zminyla svoju rytoryku, zajavyvshy, scho biľshe ne namahatymeťśa blokuvaty jiji.

Trystoronni konsuľtaciji mizh EU, Rosijeju ta Ukrajinoju schodo realizaciji DCFTA, jaki dosi tryvajuť, je pevnym dyplomatychnym zhestom u bik Moskvy, jakyj demonstruje hotovnisť obhovoŕuvaty jiji pobojuvanńa, ale ne vnosyť rozlad u vzajemyny mizh Ukrajinoju ta EU.

Ekonomichna intehracija (scho, zreshtoju, lezhyť v osnovi EU) mozhe staty vazhlyvoju skladovoju stratehiji dľa tyx susidiv, jaki zacikavleni u biľsh tisnyx zvjazkax – Ukrajiny, Hruziji ta Moldovy.

Vodnochas je j vazhlyvi stratehichni pytanńa, schodo jakyx 28 derzhav-chleniv ne majuť spiľnoji pozyciji.

Odne z nyx – mozhlyvisť nadanńa perspektyvy chlenstva Ukrajini ta inshym zacikavlenym sxidnym susidam.

Sche u 2005 r., pisľa Pomaranchevoji revoľuciji, v EU tochylyśa napruzheni dyskusiji z cijeji problemy. Rezuľtatom staly lyshe cherhovi vyznanńa evropejśkyx prahneń Ukrajiny ta posylanńa na “novi perspektyvy” ta jmovirnisť “podaľshoho prohresu” u vidnosynax.

U berezni 2014 r. evropejśki vysokoposadovci zajavyly, scho Uhoda pro asociaciju “ne je kincevoju metoju” u vzajemynax mizh Ukrajinoju ta EU. Ci slova buly spryjńati jak dośahnenńa, xocha vony javľajuť soboju lyshe nove formuľuvanńa poperednix zajav.

Nyni, u travni 2015 r., dejaki derzhavy-chleny vyjavylyśa ne hotovi povtoryty naviť ci slova u deklaraciji samitu Sxidnoho partnerstva u Ryzi.

Neskinchenna slovesna ekvilibrystyka lyshe rozcharovuje vsix uchasnykiv procesu ta vidvertaje uvahu vid biľsh konkretnyx aspektiv dvostoronnix vidnosyn.

Inshoju, sche nebezpechnoju stratehichnoju problemoju je vidnosyny EU z Rosijeju, u konteksti jakyx spiľni susidy staly najbiľsh hostroju temoju.

Rosija i dali demonstruje hlyboke nevdovolenńa systemoju bezpeky v Evropi, scho stverdylaśa pisľa zavershenńa xolodnoji vijny, i vymahaje vyznaty jiji sferu interesiv na postraďanśkomu prostori, a ce je prychynoju fundamentaľnoji ta pryncypovoji nezghody mizh Rosijeju ta EU.

Dľa Evropejskoji Uniji ne mozhe buty j movy pro podil sfer vplyvu proty voli zacikavlenyx krajin.

Prote EU ne zmohla daty chitkoji vidpovidi na rosijśku taktyku zastosuvanńa jak vijśkovoji syly, tak i hibrydnyx form tysku dľa prosuvanńa svojix interesiv u rehioni.

Zvidsy vyplyvaje druhe obmezhenńa: EU ne zdatna zaxystyty suverenitet i terytoriaľnu cilisnisť svojix sxidnyx susidiv.

Zvisno, vona ne vyznaje porushenńa mizhnarodnoho prava, vchyneni Rosijeju. Vtim, na praktyci Kremľ hotovyj zastosovuvaty vijśkovu sylu v rehioni, na vidminu vid EU ta SSA.

Ekonomichni sankciji EU proty Rosiji je zhorstkishoju miroju, nizh ochikuvalośa, ale, jak i buď-jaki sankciji, vony ne dajuť shvydkyx rezuľtativ. Stratehichne terpinńa EU, do jakoho zaklykaje Nimechchyna, projde serjoznyj test u chervni, koly maje buty pryjńate rishenńa schodo prodovzhenńa terminu diji sankcij.

Po-treťe, EU vyjavylaśa ne zdatnoju peretvoŕuvaty susidni krajiny na stabiľni demokratiji z zhytťezdatnymy instytucijamy.

Doslidnyky demokratyzaciji prypuskajuť, scho uspix politychnoji transformaciji vyznachaje, peredusim, sytuacija v krajini. Zovnishni chynnyky mozhuť spryjaty abo pereshkodzhaty procesu, ale zazvychaj ne je vyrishaľnymy.

Vvazhajeťśa, scho u mynulomu obićanka chlenstva v EU tvoryla dyva.

Prote krajiny Baltiji, napryklad, zaprovadyly najradykaľnishi reformy v pershij polovyni 1990-x, koly perspektyva jixńoho chlenstva v EU i NATO vvazhalaśa u Zaxidnij Evropi nereaľnoju ta nebazhanoju.

Baltijci skorystalyśa viknom mozhlyvostej, poky jixnij velykyj sxidnyj susid buv slabkyj.

Vkľuchenńa krajin Baltiji do procesu rozshyrenńa EU bulo pohodzheno lyshe u 1998 r. u rezuľtati napruzhenoji roboty na dvox frontax – vnutrishnix reform ta dyplomatiji.

Dľa Ukrajiny nynishńa mizhnarodna sytuacija, koly na sxodi postaje Rosija, a na zaxodi vahajeťśa EU, je, vochevyď, mensh spryjatlyvoju.

Okrim toho, Ukrajina sche maje dovesty evropejśkym partneram svoju hotovnisť do podaľshyx systemnyx reform.

“Vy prodovzhujete reformy – my prodovzhujemo pidtrymku”, – zajavyv holova Evropejśkoji komisiji Jean-Claude Juncker u Kyjevi u kvitni 2015 r., i ća zajava vyznachaje poŕadok nastupnyx krokiv.

Vraxovujuchy nastroji v EU i sytuaciju v Ukrajini, prezydent Petro Poroshenko vchynyv racionaľno, vidklavshy pytanńa schodo podanńa zajavy pro vstup do EU do 2020 r. Zajvyj tysk z boku Ukrajiny abo jiji pryxyľnykiv sered derzhav-chleniv mozhe pryzvesty do nehatyvnoji reakciji EU, jaku bude vazhko zminyty u majbutńomu.

OBHOVORENNIA