Povernuty Poczajiv

Sytuacija zi Sviato-Uspensskoju Poczajivsskoju lavroju poczala vyczerpuvaty terpinnia tamtesznich hromad. Ne dosytt, szczo pożyllci Lavry — slużyteli ta virni UPC (MP) — organizuvaly spravżnie oserdia «russkoho mira» v Zachidnij Ukrajini, to szcze j vzialysia rujnuvaty jiji unikallnyj architekturnyj kompleks.

Slovom, ternopillsski aktyvisty i deputaty perechodiatt teper vid oburennia do dij — vony namahajuttsia pidvażyty zakonnistt vyluczennia Lavry z terytoriji Kremeneccko-Poczajivsskoho derżavnoho istoryko-architekturnoho zapovidnyka (dilo bulo za Janukovycza) j povernuty joho u vlasnistt miscevoji hromady.

pochayivss

Odyn z ostannich tryvożnych dzvinoczkiv — povidomlennia aktyvistiv pro te, szczo UPC (MP) provadytt remont Sviato-Mykolajivsskoho soboru XVI–XVII st. v m. Kremenecc i sporudżuje novi objekty na joho terytoriji.

«Sviato-Mykolajivsskyj sobor je pamjatkoju architektury nacìonallnoho znaczennia (ochoronnyj nomer — №668-N), znachodyttsia u vlasnosti derżavy ta vchodytt do skladu Kremeneccko-Poczajivsskoho derżavnoho istoryko-architekturnoho zapovidnyka, — zaznaczajutt, zokrema, u svojemu povidomlenni predstavnyky Samooborony Majdanu Ternopillszczyny. — Żodnych dokumentiv na pravo korystuvannia chramom v Moskovsskoho Patrìarchatu nemaje, vże ne beruczy do uvahy te, szczo status nacìonallnoji pamjatky zumovliuje osoblyvyj poriadok dozvolu na provedennia budivellnych czy restavracijnych robit, jak po vidnoszenniu do samoho objekta architektury, tak i na terytoriji dovkola nioho. My zafiksuvaly na foto, szczo na terytoriji soboru aktyvno vedettsia budivnyctvo inszych sporud, jaki ne vchodiatt v architekturnyj ansambll».

Religijni vijny ta prorosijsska literatura

Sytuacija dovkola Poczajivsskoji lavry vże ne perszyj rik budytt zanepokojennia hromadsskosti. U desiatkach sil dosi toczattsia vijny za cerkvy — i v sudach, i v miżusobnomu protystojanni. Vynykajutt konflikty miż liudd­my, jaki vy­ja­vy­ly ba­żan­nia, szczob jich­nia hro­ma­da pe­rej­szla do Ky­jivss­ko­ho Pat­ri­ar­cha­tu, i vi­rny­my Uk­ra­jinss­koji Pra­vos­lav­noji Cer­kvy (Mos­kovss­ko­ho Pat­ri­ar­cha­tu).

Killkistt takych hromad postijno zrostaje. Zu­mov­le­no ce zahostrennia pe­re­du­sim po­zy­ci­jeju svia­szcze­ny­kiv UPC (MP), jaki podekudy, zi sliv virian, vid­kry­to za­jav­lia­jutt, szczo za uk­ra­jinss­ku ar­miju vo­ny mo­ly­ty­sia ne bu­dutt, za Ne­bes­nu sot­niu też ne moż­na, a natomistt mus mo­lyty­ss za ag­re­so­riv. Koly ż liudy povstajutt i poczynajutt formuvaty hromadu UPC KP, to tut i poczynajettsia spravżnie protystojannia za virian, za chram, za selo…

Vidbuvajettsia vono ne lysze u zalach sudu, a j duże czasto v rukopasznych bojach bilia cerkov, do jakych zaluczajutt «palomnykiv» z inszych regìoniv, jaki nibyto vyriszyly vidvidaty Ternopillszczynu, ne hrebujutt i psychologicznym tyskom ta zaliakuvanniam selian.

Okrema istorija — literatura, jakoju prytorhovujutt pożyllci Poczajivsskoji lavry. Tam je knyżky z javnym antyderżavnycckym zmistom, de ukrajinsskych vojakiv-banderivciv nazyvajutt vorohamy ta vbyvciamy, a ditej perekonujutt, szczo jim treba molytysia za svoju Battkivszczynu, szczopravda, Battkivszczyna u poczajivsskij literaturi — ce Rosija.

Jdettsia, zokrema, pro vydannia avtorstva takoho sobi Borysa Prokazova z nazvoju «Zastupnycia derżavna».

«Cia knyha bula nadrukovana dlia rosijsskych ditej, — rozpovidaje aktyvist Ivan Kovalyk. — U Poczajivsskij lavri jiji prosto pereklaly na ukrajinssku movu i podaly jiji v takomu vyhliadi, v jakomu vona bula v Rosiji, i koly mova jde tam umovno pro derżavu i nazyvajettsia derżava, to tut ne perekladeno, szczo nasza derżava — ce Ukrajina, tut nasza derżava — ce Rosija, naszi vojiny – ne ukrajinsski vojiny, a naszi vojiny – rosijsski».

V inszij knyżci, z nazvoju «Czomu rozkollnyccki uhrupuvannia nazyvajuttsia nekanonicznymy?», vojakiv nacìonallno-vyzvollnoji borottby XX stolittia vidkryto nazyvajutt bandytamy.

Można prydbaty u Lavri j vydannia «Podvyh carsskoji simji» z epigrafom «Ко всем, кто любит Росию, и испытывает жалость к ее детям и забитым старикам.

Duchovna sviatynia — oserdia konfliktiv i rozbratu

Sviato-Uspensska Poczajivsska lavra je odnijeju z najbillszych pamjatok architektury ne lysze Ternopillia czy Halyczyny, a j usijeji Ukrajiny.

«Ce unikallnyj kompleks vysokojakisnoji architektury, u jakomu pojednujettsia evropejsskyj ta barokovyj styli, pizniodavniorusski tradyciji, — rozpovidaje holovnyj specìalist Depatramentu kulltury, religij ta nacìonallnostej Ternopillsskoji ODA Jaroslav Pelechatyj. — Tut praciuvalo bahato vidomych chudożnykiv, architektoriv, skullptoriv v czasy perìodiv panuvannia riznych derżav, tomu u Lavri harmonijno pojednujuttsia rizni epochy ta tvory mystectva vysokoho rivnia. A szcze tut znachodyttsia slid pravoji Stopy Presviatoji Bohorodyci ta czudotvorna ikona, jaki pryvabliujutt kruhloriczno milljony palomnykiv ne lysze z Ukrajiny, a j z-za kordonu».

Toż deputaty Ternopillsskoji oblasnoji rady sprobuvaly vkotre poborotysia za istorycznu pamjatku. Vony zvernulysia do kerivnyctva derżavy z prochanniam povernuty Poczajivssku lavru do skladu Kremeneccko-Poczajivsskoho derżavnoho istoryko-architekturnoho zapovidnyka i vstanovyty odnoczasne poczereżne rivnopravne vykorystannia predstavnykamy religijnych konfesij Ukrajiny usich objektiv sviatyni.

«Jduczy u farvateri moskovsskoho pravoslavja na czoli z patrìarchom Kirilom, jakyj blahoslovliaje putinssku vijnu proty Ukrajiny, za spryjannia vorożych emisariv Lavra staje dedali aktyvniszym oseredkom miżkonfesijnoji i miżnacìonallnoji vorożneczi i rozbratu, vże spryczynyla do priamoho protystojannia miż virnymy riznych konfesij na Kremeneczczyni, jake może perekynutyss i u inszi regìony naszoji derżavy», — jdettsia u zvernenni.

«Protiahom vijny na schodi ta dvoch Majdaniv Lavra zajmala antyukrajinssku pozyciju, — zaznaczaje kerivnyk hromadsskoho ruchu «Ukrajinsski sviatyni — ukrajinsskomu narodu», inicìator zvernennia o. Anatolij Zinkevycz. — I ciomu je bahato pidtverdżenn. Vona vidmovlialasia spivslużyty za ukrajinsskych patrìotiv i żodnoho razu ne pidtrymuvala ukrajinsskyj patrìotycznyj ruch. A navpaky — poszyriuvala lystivky, literaturu pro te, szczo ukrajinska mova pochabna i neju ne można molytysia. Siohodni na Szumszczyni, na Kremeneczczyni rozhorilysia vohnyszcza miżkonfesijnych protystojann. Czerez te, szczo hromady chotily perejty u PC KP, tudy vidrazu ż posylajutt predstavnykiv z Poczajeva. My ne proty żyttia monachiv u Lavri — my proty jiji polityzovanosti. Za czasiv Janukovycza Lavra bula pidstupno vyvedena iz skladu Kremenecckoho zapovidnyka. Toż my inicijuvaly zvernennia do Kabminu, szczob povernuty jiji do skladu zapovidnyka naszoji oblasti. Siohodni naszym zavdanniam maje buty — dobytysia toho, szczob Lavra jak kullturna ta istoryczna pamjatka povernulasia u vlasnistt hromady Ternopillszczyny».

Unikallna pamjatka rujnujettsia v ramkach zakonu

Deputaty vymahajutt vstanovyty odnoczasne poczerhove rivnopravne vykorystannia predstavnykamy religijnych konfesij Ukrajiny vsich objektiv sviatyni j «doruczyty profillnym ministerstvam i vidomstvam zdijsnyty perevirku peredaczi vsioho kompleksu sporud Poczajivsskoji lavry lysze odnij, czetvertij za czysellnistiu, konfesiji regìonu, bez urachuvanniam interesiv inszych religijnych organizacij ta istorycznych aspektiv funkcìonuvannia monastyria u doradiansskyj perìod».

Oczevydno, jdetsia pro te, szczo Lavra majże stolittia bula hreko-katolycckoju sviatyneju i należala do Vasylijansskoho czynu. Dejaki religijni sajty vże nazvaly ce zvernennia protyzakonnym vtruczanniam u żyttia Poczajivsskoji lavry, a vsi zaklyky pro vidkrytistt sviatyni dlia inszych konfesij — absurdnymy. Chocza ne tak davno UPC (MP) zajavyla, szczo vvażaje znevahoju Konstytuciji dozvil Minkulltury UPC KP provadyty bohoslużinnia v odnomu iz chramiv Nacìonallnoho zapovidnyka «Sofija Kyjivsska» i vidmovu v analogicznomu prochanni UPC (MP).

Hromadsski aktyvisty, jaki ne raz poczynaly rozmovu pro problemu Poczajivskoji lavry, navitt znajszly poruszennia u proceduri peredannia sviatyni v orendu UPC (MP).

«My vystupajemo z inicìatyvoju provesty perevirku zakonnosti dij predstavnykiv Ternopillsskoji ODA, jakymy nadano zhodu Ministerstvu ekonomiky Ukrajiny na peredaczu pamjatok architektury iz spillnoji vlasnosti terytorìallnych hromad Kremenecckoho rajonu i terytorìallnoji hromady m. Kremencia do sfery upravlinnia Derżbudu Ukrajiny bez pohodżennia oblasnoji rady, szczo supereczytt pp. 20 i 32 cz.1 st. 43 ZU “Pro misceve samovriaduvannia v Ukrajini”, — rozpovidaje Ivan Kovalyk. — Szcze my zvernulysia do kerivnyka oblasnoho upravlinnia policiji oblasti Oleksandra Bohomola, szczob buv vidnovlenyj pravovyj kontroll nad sviatyneju. Adże je bahato faktiv, koly viriany inszych konfesij zisztovchujuttsia z pereszkodamy vidvidaty Lavru. Terytoriju ne patruliujutt pracivnyky policiji, chocza ce misce masovoho skupczennia liudej. Natomistt turystiv vidliakujutt jakiss nevidomi liudy u schożij na vijsskovu formi ta z rozpiznavallnymy znakamy jakohoss kozacckoho formuvannia. Szcze odna problema — ce samovillna zabudova terytoriji Poczajivskoji lavry, jaka może zavadyty sviatyni vvijty u perelik objektiv svitovoji spadszczyny JUNESKO».

U Kremeneccko-Poczajivsskomu derżavnomu istoryko-architekturnomu zapovidnyku pidtverdżujutt cej fakt, chocz i zapevniajutt, szczo novobudovy — zakonni.

«My zdijsniujemo pamjatko-ochoronnu dijallnistt na terytoriji Poczajivsskoji lavry — z pevnoju perìodycznistiu provodymo inventyryzaciju technicznoho stanu budivell, — rozpovidaje kerivnyk zapovidnyka Vadym Mykulycz. — Na terytoriji Lavry dijsno vedetsia budivnyctvo, ale vono pohodżene v ministerstvi i maje vsi vidpovidni dokumenty ta dozvoly».

Cikavo, szczo faktyczno Poczajivsska lavra dosi perebuvaje na balansi Kremeneccko-Poczajivsskoho DÌAZu. Adże riszennia pro jiji peredannia ne bulo zrealizovane do kincia. Toż sprava zalyszylasia za malym — skasuvaty joho j oficijno povernuty Lavru hromadi Ternopillszczyny.

Narazi ani predzydent, ani premjer-ministr u żodnyj sposib ne zreaguvaly na zvernennia ternopillsskych deputativ. Każutt, szczo tradycijno na taki lysty ne vidpovidajutt publiczno i namahajutsia zalyszaty jich poza uvahoju, bo pytannia Cerkvy i miżkonfesinych stosunkiv je nadto delikatnym — czynovnyky bojattsia staty na slyzzke. I doky derżavni mużi dumajutt, jak tolerantno zreaguvaty na prochannia ternopolian, tut dali vojujutt za cerkvy, vyproszujutt u «batiuszky» molytvy za ukrajinsskych herojiv i prodajutt dytiaczi knyżky pro banderivciv-bandytiv ta «матушку Россию».

OBHOVORENNIA